Zzp’er in schemerzone tussen werk en thuis

Waar eindigt werk, en begint thuis? Als zzp’er werk je overal, en begeef je je voortdurend in een schemerzone. Omdat aandacht maar één keer te besteden is, ligt versnippering op de loer. Hoe weersta je de wederzijdse lokroep?

Ik ervaar continu verleidingen. Mijn mail. Mijn tijdlijn. Het thuisfront. Ik pak mijn wapens maar weer eens op en trek ten strijde. Maar de vijand is nergens te bekennen. Die zit namelijk in mij. Hoe bestrijd je die dan?

Ondernemen is jezelf leren kennen. Dat kan best pijnlijk zijn. Langzaam maar zeker komen alle gevoeligheden en pijnpunten aan de oppervlakte. Met name als je je comfort zone verlaat, de druk wordt opgevoerd en het erom spant. De sleutel tot succes heb je zelf in handen, dus ga je door. Om het een beetje leefbaar te houden, is het handig om goede afspraken te maken. Met jezelf en met het thuisfront. Want daar komt nogal wat explosiegevaar voor. Privé ligt gevoelig. Je wilt toch geen keiharde tante (of ongevoelige vent) zijn die het bedrijf boven partner en kind stelt?

Overwerken? Een keertje dan
Wat dat betreft zijn de rollen omgedraaid. Vroeger ging ‘werk nog voor het meisje’ (of de jongen) en oogstte je respect als je je vrije uurtjes inruilde voor werken voor de baas. Nu wordt ‘tijd’ gezien als een van de meest waardevolle dingen in het leven. We gaan er dan ook behoedzaam mee om. Overwerken? Ja, een keertje dan. Want betrokken zijn bij het bedrijf waarvoor je werkt, betekent nog niet dat je baas of klant onbeperkt een beroep op je mag doen. We maken heldere afspraken met onszelf. Vrije tijd, daar kom je niet zomaar aan. Toch?

Dodelijk voor de creativiteit
Eén blik in mijn omgeving, en deze stelling kan de prullenbak in. Zzp’ers zijn slecht in het stellen van grenzen. Met argumenten als ‘de klant is koning’ of ‘de hypotheek moet betaald worden’ werken zelfstandigen regelmatig ’s avonds en in het weekend door. Als ze er dus al een werkdag of -week op hebben zitten. Ben je dan nog productief? Niet echt, maar je bent in ieder geval bezig. En daarmee hebben we de verleiding te pakken: nog even iets doen. Mail checken, klusje afmaken. Dat geeft een goed gevoel. Wat een minder goed gevoel geeft, is dat je in die spaarzame vrije uurtjes maar voor de helft aanwezig bent. Misschien heb je er zelf geen last van, maar je kinderen wel. En je partner vast ook, behalve als hij of zij zelf de aandacht ook graag verdeelt. Uiteindelijk ben je zelf ook de klos, want door continu je aandacht te verdelen, wordt het steeds moeilijker om je op één ding te richten. Die verloren vrije tijd lijken we overdag in te willen halen, bijvoorbeeld door dat telefoontje van je zus te beantwoorden. Daar had je gisteravond geen tijd voor, want je was aan het werk! Het gevolg is dat je aandacht op twee fronten wordt versnipperd. Dodelijk voor de creativiteit. Ik weet niet hoe het met jou zit, maar ik kan als tekstschrijver niet zonder een dagelijkse dosis. En dus ging ik afspraken maken, met mijn partner en met mezelf.

Regel 1: Partner met kind thuis? Ik ben weg. Partner met kind thuis en ik ook thuis? IK BEN ER NIET (en sta dus niet open voor een gesprek over boodschappen, de was, of wat we komend weekend gaan doen). Mijn tip: ga buitenshuis werken.

Regel 2: Een werkdag is een werkdag. Oké, een tandartsbezoek of gesprek bij het kinderdagverblijf daargelaten, maar verder ben ik aan het werk. Koffiedrinken en lunchen vallen daar ook onder, maar dan wel met mensen uit mijn netwerk. Tip: laat je vrienden weten wat je werkdagen zijn.

Regel 3: Wat is er leuk aan een mama- of papa-dag: tijd met je kind doorbrengen of proberen een paar klusjes af te ronden, terwijl je telefoon gaat en je kind om aandacht vraagt? Mijn tip: maak een keuze, alleen dan wordt het een leuke dag (en dat was toch het doel).

En nee, dit zijn geen zaken die zzp’ers zich niet kunnen veroorloven. Ik geef je een rekenvoorbeeld. ‘Ik ben er niet’ zeggen (en herhalen) kost je niets, behalve doorzettingsvermogen. Buitenshuis werken? Ik betaal er nog geen honderd euro per maand voor. Ik heb dan een gedeelde werkplek, met prima voorzieningen zoals een fijne bureaustoel, gratis koffie en een aparte ruimte voor overleg. Oké, ik zit hier niet fulltime, dan zou ik het dubbele betalen. Door thuis te werken spaar je kosten uit, maar lukt het je om gemotiveerd te blijven en productief te zijn? Een koffietentje als werkplek klinkt leuk, maar de afleiding is enorm. Al die latte’s kosten al snel een paar tientjes per week en ik vermoed dat je hier een stuk minder productief bent voor je klanten. Je loopt dus omzet mis, die je wel kunt maken vanaf een professionele werkplek.

‘Moest jij niet werken vandaag?’
Eerlijk is eerlijk: regel 2 is mijn ‘guilty pleasure’. De nadelen zijn niet direct voelbaar. Toch heeft het ook weer te maken met aandacht, en die kun je maar een keer besteden. Al die appjes, blikken op je tijdlijn, tussendoor-telefoontjes of koffiedates nemen een hap uit kostbare werktijd. Ik noem ze maar even de gouden uren. Als je met jezelf afspreekt zo weinig mogelijk ’s avonds en in het weekend te werken, zal het overdag moeten gebeuren. Wel zo fijn, want de meeste mensen zijn dan bereikbaar en we zijn er met ons hoofd volop bij, avondmensen daargelaten. Hoe meer vrienden en/of familieleden weten wanneer jij aan het werk bent, hoe vaker je te horen krijgt: moest jij niet werken vandaag? En die telefoontjes, die blijven dan gewoon uit.

Dankbaar voor riante kinderopvangtoeslag
Al voordat mijn kind er was, wist ik precies hoe ik het zou gaan regelen met werk en de zorg voor mijn baby. Heel veel liep anders, maar één ding bleef staan: als ik aan het werk ben, zorgt iemand anders voor mijn kind. Ziehier de basis van mijn derde regel. Ik ben de overheid heel dankbaar voor het feit dat de kinderopvangtoeslag riant is en alleen maar rianter wordt. Het betekent dat ik zonder failliet te gaan, mijn kind naar de opvang kan brengen en mijn aandacht op mijn werk kan richten. Deze regel is de meest persoonlijke, en voor degenen die wat eenvoudiger multitasken, is het combineren van werk en zorg misschien wel te doen. Mij viel op dat mijn omgeving bijna van me verwachtte dat ik zou gaan multitasken. Mijn keuze voor een kinderdagverblijf moest ik als het ware verantwoorden. Gelukkig had ik dat verantwoorden al onder de knie vanwege mijn keuze om zzp’er te worden, zo’n vier jaar geleden.

Ambitie betekent kiezen
Wat blijft er met al die regeltjes nog over van de vrijheid, waar zzp’ers altijd zo hoog over opgeven? Voor mij komt vrijheid altijd samen met verantwoordelijkheid. Ik neem de vrijheid om te werken voor wie ik wil, maar ik ben ook ambitieus. Ik weiger mijn bedrijf als ‘iets leuks voor erbij’ te zien. Als ik deze gedachte toelaat, zal mijn bedrijf ook nooit meer dan ‘iets leuks voor erbij’ worden. Ik wil succesvol zijn. In de praktijk betekent deze ambitie: kiezen. Werken, of voor mijn kind zorgen. Dat werkdagen ook daadwerkelijk werkdagen zijn. Dat als mijn kind ziek is, ik samen met mijn partner beslis wie er thuis blijft. Dat afspraken afspraken zijn. Logisch, maar de verleidingen zijn vele. En voor een moeder (en vader) zijn ze ontelbaar.